సేవా రంగం పురోగతిని అంచనా వేసేందుకు UPI డేటా

విద్య, వైద్యం తదితర రంగాలపై మరింత విస్తృతంగా డేటా సేకరణకు కేంద్రం యోచన

న్యూఢిల్లీ: దేశంలోని సేవా రంగం పనితీరు, పురోగతిని మరింత సమగ్రంగా అంచనా వేసేందుకు యూపీఐ (UPI) లావాదేవీల డేటాను ఉపయోగించే అంశాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం. కేంద్ర గణాంకాలు, కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన ఇండెక్స్ ఆఫ్ సర్వీసెస్ ప్రొడక్షన్ (ISP) పరిధిని విస్తరించే దిశగా ఈ ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తోంది.

ప్రస్తుతం ISPలో 19 సేవా ఉపరంగాలు ఉన్నాయి. వీటి ద్వారా సేవా రంగంలోని సుమారు 60 శాతం స్థూల విలువ జోడింపు (GVA)ను కవర్ చేస్తున్నారు. కొత్త ప్రతిపాదన అమల్లోకి వస్తే విద్య, ఆరోగ్యం, ప్రభుత్వ పరిపాలన, రక్షణ వంటి రంగాలను కూడా మరింత విస్తృతంగా సూచీలోకి తీసుకురావచ్చని అధికారులు భావిస్తున్నారు.

ప్రైవేటు రంగంలోని సేవలను అంచనా వేసేందుకు యూపీఐ లావాదేవీలను Merchant Category Code (MCC) ఆధారంగా ఉపయోగించే అవకాశం ఉంది. దీని ద్వారా ఆసుపత్రులు, క్లినిక్‌లు, విద్యా సంస్థలు వంటి సేవా విభాగాల్లో జరుగుతున్న డిజిటల్ చెల్లింపులపై నెలవారీ స్థాయిలో సమాచారం పొందే అవకాశం ఉంటుంది.

ప్రభుత్వ రంగంలోని సేవలను అంచనా వేసేందుకు ప్రభుత్వ జీతాలు, కార్యకలాపాల వ్యయానికి సంబంధించిన పరిపాలనా డేటాను ఉపయోగించే ప్రతిపాదన కూడా ఉంది. ఈ విధానంతో ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేని కొన్ని సేవా రంగాలపై అధిక తరచుదనంతో ఆర్థిక డేటాను సేకరించే అవకాశం ఏర్పడుతుందని కేంద్రం భావిస్తోంది.

2026 జూలైలో ISP ప్రయోగాత్మక సిరీస్‌ను ప్రారంభించారు. 2024–25ను బేస్‌ ఇయర్‌గా తీసుకుని నెలవారీగా సేవా రంగంలోని వివిధ ఉపరంగాల పనితీరును ఈ సూచీ ద్వారా కొలుస్తున్నారు.