ఉపాధి హామీకి విఘాతం.. విబి గ్రామ్ జితో తగ్గుతున్న పనిదినాలు

ఉపాధి హామీకి విఘాతం.. విబి గ్రామ్ జితో తగ్గుతున్న పనిదినాలు

గ్రామీణ కార్మికులకు అందని ఉపాధి అవకాశాలు.. అమలులో గందరగోళం

న్యూఢిల్లీ: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నిరుపేదలకు ఉపాధి కల్పించే లక్ష్యంతో అమలు చేసిన ఉపాధి హామీ పథకంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన మార్పులు క్షేత్రస్థాయిలో సమస్యలకు దారితీస్తున్నాయనే విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం స్థానంలో తీసుకొచ్చిన ‘వికసిత్ భారత్ గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్)’ పథకం ప్రారంభ దశలోనే ఆశించిన ఫలితాలు ఇవ్వడం లేదనే అభిప్రాయాలు వినిపిస్తున్నాయి.

భారీగా తగ్గిన పనిదినాలు

కొత్త పథకం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత గ్రామీణ ఉపాధి అవకాశాల్లో గణనీయమైన తగ్గుదల నమోదైనట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. 2026 జులైలో విబి గ్రామ్ జి కింద నమోదైన పనిదినాలు గత ఏడాది ఇదే కాలంతో పోలిస్తే దాదాపు సగానికి పడిపోయినట్లు తెలుస్తోంది. అధికారిక లెక్కల్లో కూడా పనిదినాల సంఖ్య అంచనాలకు తగ్గట్టుగా లేదని స్పష్టమవుతోంది.

కొన్ని రాష్ట్రాల్లో పథకం అమలు నిలిచిపోవడం వల్లే తగ్గుదల వచ్చిందన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ వాదనపై నిపుణులు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఆయా రాష్ట్రాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా చూసినా ఉపాధి తగ్గుదలలో పెద్దగా మార్పు లేదని పేర్కొంటున్నారు.

ప్రారంభం నుంచే అయోమయం

విబి గ్రామ్ జి చట్టానికి సంబంధించిన ప్రతిపాదనలు 2025 చివర్లో పార్లమెంట్ ఆమోదం పొందాయి. 2026 ఏప్రిల్ నుంచి కొత్త విధానం అమల్లోకి వస్తుందని ప్రకటించినప్పటికీ, ప్రారంభ దశలో స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు లేకపోవడంతో అధికారులు అయోమయానికి గురయ్యారు.

కొత్త పనులు ప్రారంభించాలా? పాత విధానంలో కొనసాగించాలా? అనే విషయంలో అనేక ప్రాంతాల్లో సందిగ్ధత నెలకొంది. ఫలితంగా వేసవి కాలంలో ఉపాధి పనులు ఎక్కువగా అవసరమైన సమయంలో గ్రామీణ కూలీలకు పనులు తగ్గిపోయాయి.

పేద రాష్ట్రాల్లో తీవ్ర ప్రభావం

2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మొదటి నాలుగు నెలల్లో ఉపాధి కల్పన గత సంవత్సరాలతో పోలిస్తే గణనీయంగా తగ్గింది. దేశంలోని పలు పెద్ద రాష్ట్రాల్లో ఈ ప్రభావం మరింత ఎక్కువగా కనిపించింది. పేదలు ఎక్కువగా ఆధారపడే ప్రాంతాల్లో పనులు నిలిచిపోవడం వల్ల గ్రామీణ కుటుంబాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి.

కొన్ని రాష్ట్రాల్లో తగ్గుదల తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, అనేక రాష్ట్రాల్లో పనిదినాలు సగానికి మించి పడిపోయిన పరిస్థితి నెలకొంది.

బడ్జెట్ పెరిగినా.. పనులు తగ్గడంపై ప్రశ్నలు

విబి గ్రామ్ జి కోసం కేంద్ర బడ్జెట్‌లో భారీగా నిధులు కేటాయించినప్పటికీ, ఆ మేరకు ఉపాధి అవకాశాలు పెరగకపోవడంపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. నిధుల వినియోగం, పనుల మంజూరు, వేతన చెల్లింపుల విధానంలో ఉన్న సమస్యలు పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

పని ప్రదేశాల్లో ముఖ గుర్తింపు విధానం, కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య నిధుల భాగస్వామ్యం వంటి అంశాలు భవిష్యత్తులో మరిన్ని సవాళ్లు సృష్టించే అవకాశం ఉందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.

గ్రామీణ ఉపాధికి భరోసా కల్పించాలి

ఉపాధి హామీ పథకం గ్రామీణ పేదలకు కీలక ఆధారంగా ఉందని, కొత్త విధానంలో ఎదురవుతున్న లోపాలను సరిదిద్దాల్సిన అవసరం ఉందని సామాజిక రంగ నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. గ్రామీణ కార్మికులకు సకాలంలో పనులు, వేతనాలు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలని కోరుతున్నారు.