సహకార బ్యాంకుల స్వయంప్రతిపత్తిపై ఆంక్షల ఆందోళన

విజయవాడ: సహకార బ్యాంకుల స్వయంప్రతిపత్తి, ప్రజాస్వామ్య నిర్వహణపై కేంద్ర ప్రభుత్వం, భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు విధిస్తున్న నిబంధనలపై సహకార రంగంలో ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. సహకార సంస్థల అంతర్గత పరిపాలనలో బయటి సంస్థల జోక్యం పెరుగుతోందని పలువురు సహకార రంగ ప్రతినిధులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ అంశంపై దేశవ్యాప్తంగా సహకార బ్యాంకులు, సహకార సంఘాల ప్రతినిధులు తమ అభ్యంతరాలను వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

విజయవాడలో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ సహకార పట్టణ బ్యాంకులు, రుణ సంఘాల సమాఖ్య వార్షిక సమావేశంలో ఈ అంశాలపై విస్తృతంగా చర్చ జరిగింది. సహకార వ్యవస్థకు సభ్యుల భాగస్వామ్యం, ప్రజాస్వామ్య నిర్వహణ, స్వయంప్రతిపత్తి కీలకమని సమావేశంలో వక్తలు పేర్కొన్నారు.

సభ్యులకే నిర్ణయాధికారం ఉండాలి

విశాఖపట్నం సహకార బ్యాంకు పూర్వ అధ్యక్షులు మానం ఆంజనేయులు మాట్లాడుతూ, సహకార సంస్థలు ప్రజల అవసరాల నుంచి ఏర్పడిన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలని అన్నారు. ఏ బ్యాంకులో ఎవరిని పాలకవర్గ సభ్యులుగా ఎన్నుకోవాలి, వారి పదవీకాలం ఎంత ఉండాలి వంటి అంశాల్లో తుది నిర్ణయాధికారం సభ్యులకే ఉండాలని స్పష్టం చేశారు. బయటి సంస్థలు అతిగా జోక్యం చేసుకోవడం వల్ల సహకార వ్యవస్థ ప్రాథమిక స్ఫూర్తి దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు.

ఆర్‌బీఐ నిబంధనలపై అభ్యంతరాలు

సమాఖ్య అధ్యక్షులు చిట్టూరి రవీంద్ర, కార్యదర్శి చలసాని రాఘవేంద్రరావు సమర్పించిన వార్షిక నివేదికలో సహకార బ్యాంకులపై అమలవుతున్న కొన్ని నిబంధనలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి. కొత్త బ్యాంకులకు అనుమతుల విషయంలో దీర్ఘకాలంగా కొనసాగుతున్న పరిస్థితి, చిన్న సహకార బ్యాంకులపై పెరుగుతున్న నియంత్రణలు, విలీనాల వైపు ఏర్పడుతున్న పరిస్థితులను నివేదికలో ప్రస్తావించారు.

సహకార బ్యాంకుల సమస్యలపై ఆంధ్రప్రదేశ్ సమాఖ్య ముందుగా స్పందించి న్యాయపరమైన చర్యలకు శ్రీకారం చుట్టిందని ప్రతినిధులు తెలిపారు. ఈ చర్యలు ఇతర రాష్ట్రాల సహకార సంస్థలకు కూడా దిశానిర్దేశంగా నిలిచాయని పేర్కొన్నారు.

స్వయంప్రతిపత్తి పరిరక్షణకు ఐక్య పోరాటం

సహకార బ్యాంకుల డిపాజిట్లకు సంబంధించిన బీమా అంశంతో పాటు, సభ్యుల హక్కులు, సంస్థల స్వయంప్రతిపత్తి పరిరక్షణ కోసం న్యాయపరంగా, ప్రజా వేదికల ద్వారా పోరాటం కొనసాగిస్తామని ప్రతినిధులు వెల్లడించారు.

ద్వంద్వ నియంత్రణతో ఇబ్బందులు

ఆంధ్రప్రదేశ్ అర్బన్ బ్యాంకుల సమాఖ్య అధ్యక్షులు, జాతీయ పట్టణ సహకార బ్యాంకులు, రుణ సంఘాల సమాఖ్య డైరెక్టర్ చలసాని రాఘవేంద్రరావు మాట్లాడుతూ, సహకార బ్యాంకులపై రాష్ట్ర సహకార శాఖ, భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు నుంచి వచ్చే ఆదేశాల మధ్య సమన్వయం అవసరమని అన్నారు.

బ్యాంకింగ్‌కు సంబంధించిన అంశాల్లో రిజర్వు బ్యాంకు, సహకార సంఘాల నమోదు, ఎన్నికలు, తనిఖీలు, ఇతర పరిపాలనా అంశాల్లో రాష్ట్ర సహకార శాఖ పాత్ర ఉండటంతో కొన్ని సందర్భాల్లో పరస్పర విరుద్ధమైన ఆదేశాలు ఎదురవుతున్నాయని చెప్పారు. దీనివల్ల నిర్ణయాల అమలులో జాప్యం ఏర్పడుతోందని పేర్కొన్నారు.

సహకార బ్యాంకులను వాణిజ్య బ్యాంకులతో సమానంగా చూడటం సరికాదు

సహకార బ్యాంకులు కేవలం ఆర్థిక సంస్థలు మాత్రమే కాదని, సభ్యుల భాగస్వామ్యంతో నడిచే సామాజిక, ఆర్థిక వ్యవస్థలని రాఘవేంద్రరావు అన్నారు. పెద్ద వాణిజ్య బ్యాంకులకు వర్తించే విధానాలను చిన్న సహకార బ్యాంకులపై కూడా అదే స్థాయిలో అమలు చేయడం వల్ల వాటిపై నిర్వహణ భారం పెరుగుతోందని తెలిపారు.

సహకార బ్యాంకులు సాధారణ ప్రజలు, చిన్న వ్యాపారులు, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు రుణ సదుపాయాలు అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయని చెప్పారు. ముఖ్యంగా అత్యవసర అవసరాల సమయంలో అందే బంగారు రుణాలు, చిన్న మొత్తాల రుణాలపై అధిక నియంత్రణలు ఉంటే సామాన్యులు ప్రైవేటు రుణదాతలను ఆశ్రయించే పరిస్థితి ఏర్పడే అవకాశం ఉందని అభిప్రాయపడ్డారు.

సహకార సంస్థల ప్రత్యేకతను గుర్తించాలి

సహకార రంగానికి రాజ్యాంగ పరిరక్షణతో పాటు రాష్ట్రాల పరిధిలోని అంశాలకు సంబంధించిన ప్రత్యేక చట్టాలు ఉన్నాయని రాఘవేంద్రరావు తెలిపారు. ఒకే రాష్ట్ర పరిధిలో పనిచేసే సహకార బ్యాంకులు, అనేక రాష్ట్రాల్లో కార్యకలాపాలు నిర్వహించే సహకార బ్యాంకుల స్వభావం, పరిమాణం, ఆర్థిక సామర్థ్యం భిన్నంగా ఉంటాయని చెప్పారు. అందరికీ ఒకే విధమైన నిబంధనలు అమలు చేయడం ఆచరణలో ఇబ్బందులకు దారితీయవచ్చని పేర్కొన్నారు.

మాదిరి నిబంధనలు మార్గదర్శకాలుగా ఉండాలి

సహకార సంస్థల నిబంధనలు సంస్థకు సంబంధించిన ప్రాథమిక పత్రాల వంటివని రాఘవేంద్రరావు అన్నారు. వాటిని రూపొందించడం, సవరించడం వంటి అంశాల్లో సభ్యులతో కూడిన సాధారణ సభకు కీలకమైన అధికారం ఉండాలని తెలిపారు.

రిజర్వు బ్యాంకు సూచించే మాదిరి నిబంధనలను తప్పనిసరిగా అమలు చేయించకుండా మార్గదర్శకాలుగా ఉంచాలని, స్థానిక పరిస్థితులు, సభ్యుల అవసరాలకు అనుగుణంగా సంస్థలు నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం ఉండాలని కోరారు.

స్థానిక జోక్యంతో పాటు కేంద్రీకృత నియంత్రణ కూడా సమస్యే

సహకార రంగం ఒకవైపు స్థానిక రాజకీయ జోక్యం, మరోవైపు పెరుగుతున్న కేంద్రీకృత నియంత్రణతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటోందని రాఘవేంద్రరావు అన్నారు. ఎన్నికల నిర్వహణలో జాప్యం, నియమిత పాలక కమిటీల ఏర్పాటు వంటి అంశాలతో పాటు అధిక నియంత్రణలు చిన్న పట్టణ సహకార బ్యాంకుల నిర్వహణను మరింత క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు.

చిన్న బ్యాంకులు బలహీనపడకుండా వాటి సామర్థ్యాన్ని పెంచే విధానాలు అవసరమని, సమస్యలకు పరిష్కారంగా విలీనాలు లేదా అనుమతుల రద్దును మాత్రమే చూడకూడదని సూచించారు.

శాశ్వత సమన్వయ వ్యవస్థ అవసరం

రిజర్వు బ్యాంకు, కేంద్ర సహకార శాఖ, రాష్ట్ర సహకార శాఖలు, జాతీయ సహకార సంస్థల ప్రతినిధులతో శాశ్వత సమన్వయ కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలని రాఘవేంద్రరావు ప్రతిపాదించారు. కొత్త నిబంధనలు అమలు చేయడానికి ముందు క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులు, సహకార బ్యాంకుల వాస్తవ సమస్యలు, సభ్యుల అవసరాలపై ఈ కమిటీలో చర్చ జరగాలని కోరారు.

ఇలాంటి సమన్వయ వ్యవస్థ ఉంటే వివాదాలు న్యాయస్థానాల వరకు వెళ్లకముందే చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకునే అవకాశం ఉంటుందని అన్నారు.

పారదర్శకతతోనే నమ్మకం

ప్రభుత్వాలు, నియంత్రణ సంస్థలు విధించే నిబంధనలతో పాటు సహకార బ్యాంకులు కూడా తమ అంతర్గత వ్యవస్థలను బలోపేతం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని రాఘవేంద్రరావు తెలిపారు. అంతర్గత తనిఖీ వ్యవస్థను పటిష్ఠం చేయడం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని మెరుగుపరచడం, నిబంధనలను కచ్చితంగా పాటించడం ద్వారా ప్రజల విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టుకోవాలని సూచించారు.

‘అందరి కోసం ఒకరు.. ఒకరి కోసం అందరూ’ అనే సహకార సూత్రాన్ని కాపాడుతూ, సభ్యుల ప్రజాస్వామ్య హక్కులు, సంస్థల స్వయంప్రతిపత్తి పరిరక్షణకు దేశవ్యాప్తంగా సహకార బ్యాంకులు ఐక్యంగా ముందుకు రావాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.